Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge

Het Kasteel Van Loppem

Het majestueuze kasteel van Loppem vlak bij Brugge is het belangrijkste voorbeeld van Vlaamse neogotische architectuur. Zelfs het interieur en het meubilair werden volledig uitgevoerd in de stijl van de neogotiek.

Van pastorie tot kasteel

Het prachtige kasteel van Loppem was oorspronkelijk een pastoriewoning. Maar omdat pastoor Elias Verdick een eindje moet wandelen naar de kerk stelt hij de woning te koop. Een gefortuneerde jonker hapt toe. Helaas, kort na de eigendomsoverdracht overlijdt Pieter Clement de Potter de Droogenwalle (1719-1759). Zijn postuum geboren zoon, Pieter Clement junior (1759-1824), sloopt de pastorie en zet er een landhuis neer. De schepen van het Brugse Vrije telt twee kinderen, zoon Louis en dochter Marie-Christine. En zoals het de adel betaamt, wordt de huwelijkspartner zorgvuldig uitgekozen. Zo trouwt Marie-Christine (1793-1864) een telg uit een oude, rijke familie: Joseph-Bernard van Caloen (1776-1848). 

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - Het Kasteel Van Loppem - LifeStyleTalks

Familie van Caloen

De familie de Calonne is afkomstig uit de streek rond Doornik waar ze actief is in de steengroeven. Maar in de 14e eeuw vernederlandsen twee van Caloens hun naam om zich in Brugge te vestigen. Grondbezittingen, ‘passende huwelijken’ en het bekleden van hoge (politieke) ambten zijn hun voornaamste ambities. Na het overlijden van haar ouders erft Marie-Christine het landhuis in Loppem. Op de duur bezit Joseph-Bernard één zesde van Loppem. Ook de burgemeesterssjerp is bijna 120 jaar onafgebroken in handen van de familie van Caloen.

Uit het huwelijk van Marie-Christine de Potter en Joseph-Bernard van Caloen worden drie zonen geboren: Joseph, Charles en Louis. De kinderen krijgen een strenge religieuze opvoeding, en dat mist zijn effect niet. Want alle drie de zonen willen priester worden. Maar één moet huwen om de familienaam voort te zetten. Door de intrede van Louis en de dood van Joseph blijft enkel nog Charles (1815-1896) over. Charles huwt gravin Savina de Gourcy Serainchamps (1825-1912) uit de provincie Namen. Ze krijgen vijf kinderen. En met zo’n kroost is discipline nodig. Om zes uur opstaan om te bidden en te studeren is de algemene regel. De kinderen krijgen lessen Nederlands van priester-dichter Guido Gezelle. De oudste dochter Maria net als de oudste zoon Joseph treden in. Joseph treedt in als Dom Gérard bij de benedictijnen in Maredsous, en zal later o.a. de abdij van Zevenkerken stichten. De andere drie kinderen Savina, Albert en Ernest kiezen voor het huwelijk.

Heidens landhuis

Na het overlijden van vader Joseph-Bernard krijgt Charles het landhuis in Loppem toegewezen. Het koppel vindt de classicistische ‘heidense’ bouwstijl van de villa maar niks. Door hun diep christelijk geloof voelen ze zich meer aangesproken tot de neogotiek, die geïnspireerd is op de middeleeuwse gotiek. Na rijp beraad beslissen ze om het bestaande landhuis te slopen en een ‘christelijk’ kasteel te bouwen. Voor het ontwerp doen ze een beroep op Edward Welby Pugin, zoon van de beroemde Engelse architect Augustus Welby Northmore Pugin die de Houses of Parliament in Westminster realiseerde. Maar na drie jaar neemt de Kortrijkse architect Jean-Baptiste Bethune, en grondlegger van de Vlaamse neogotiek, het project over. Ook Savina is nauw betrokken bij de bouw en de inrichting van het kasteel.

Gotische zaal van het Brugse stadhuis

Voor de bouw van het kasteel laat men een baksteenmachine uit Engeland overkomen. De klei om de bakstenen te vervaardigen, wordt opgegraven uit de kleiputten rondom het kasteel. Het resultaat is gewoonweg verbluffend. Vooral omdat het mooie park, dat werd aangelegd nog voor het kasteel bestond, harmonieus op het gebouw aansluit.

Het zomerverblijf* betreden doe je via de monumentale hal met eikenhouten trap. Vooral de hoogte en het gewelf in gepolychromeerd hout is indrukwekkend. De reden hiervoor is eenvoudig: hoe hoger het plafond, hoe dichter bij de hemel. Ook is het een verwijzing naar de Gotische Zaal van het Brugse stadhuis. Aan de muren hangen talrijke schilderijen, waaronder het oudste schilderij van de Burg in Brugge.

Neogotiek buiten én binnen

De binnenkant net zoals de buitenkant is volledig in neogotische stijl. De vloeren, de glasramen, de schoorstenen in witsteen uit Caen, de lusters met hertengeweien, en het meubilair waaronder een uniek huisorgel met muziek uit de Middeleeuwen worden op maat gemaakt en tot in het kleinste detail afgewerkt.

Het mooiste vertrek is zonder twijfel het salon van de dames of het blauwe salon. Prachtige muurschilderingen die onder meer de kruistochten uitbeelden, versieren de muren.  De verzen in het Oudnederlands werden geschreven door vriend des huizes Guido Gezelle.

Moderne snufjes

Bovendien was het kasteel voorzien van alle moderne snufjes. Zo was er een soort centrale verwarming aanwezig die de vertrekken tijdens de koude wintermaanden verwarmde. Huisknechten stookten kolen in de kelder, en via roosters verspreidde de warmte zich over de ruimtes.

En ook het keukenpersoneel heeft niets tekort. De keuken is uitgerust met een gesofisticeerd fornuis en het beste keukengerei zoals koperen potten en verschillende wafelijzers. Speculoos of wafels bakken is een fluitje van een cent.

Verblijf Koning Albert I

Op het einde van de Eerste Wereldoorlog stelt Albert van Caloen (1856-1933), zoon van Charles en toenmalige burgemeester van Loppem, het kasteel ter beschikking van Koning Albert I en zijn familie. Vanaf 24 oktober 1918 bestuurt Koning Albert het pas bevrijde België gedurende één maand vanuit Loppem. Hij ontvangt er wereldleiders als de Franse president Poincarré en de Japanse prins Yorihito.

Ook wordt er een nieuwe regering gevormd, de eerste tripartite van katholieken, socialisten en liberalen. En wordt de Belgische grondwet voor een stuk herschreven. Zo wordt het algemeen enkelvoudig stemrecht voor mannen vanaf 21 jaar ingevoerd, en worden de vakbonden erkend.

Op de verdieping zijn de slaapkamer van het vorstenpaar en de kamer waar de koning en zijn staf vergaderden te zien zoals ze ingericht waren in 1918. Opvallend hierbij zijn de veldbedden in de slaapkamer. Omwille van zijn grote (twee meter) paste Koning Albert I niet in een standaard bed, en dus moest het bed wijken voor veldbedden.

Kunstcollecties

Ook verzamelen Charles en Savina kunst. Een voorbeeld hiervan zijn de schilderijen in het rode salon. Maar de grootste kunstverzamelaar is Jean (1884-1972), een van de dertien zonen van Albert. Zijn hele leven lang investeert hij in kunst. Van schilderijen, religieuze beeldhouwwerken uit de 13e tot de 16e eeuw  boeken en manuscripten tot prenten van Pieter Breughel de Oude en sierkunst, waaronder een zeldzaam Brussels glasraam.

Zijn enige zoon Roland (1920-2014) deelt dezelfde passie maar omdat hij een notoir vrouwenversierder is, beslist zijn vader om het kasteel en de volledige inboedel onder te brengen in een stichting met als doel deze veilig te stellen. Ook houdt Roland van reizen. Zo onderneemt de globetrotter expedities naar Rio, Indië, Afrika en Oceanië wat toen zeer uitzonderlijk was. De selectie Aziatische kunst en zandstenen uit Cambodja en India zijn maar enkele stukken uit zijn rijke collectie.

Vertier voor groot en klein

Het kasteelpark dat een beschermd cultuurhistorisch landschap is, bevat heel wat waardevolle planten en bomen. En niet te vergeten een doolhof van twintig are. Het labyrint van anderhalve kilometer werd aangelegd in rode en groene haagbeuk en behoort tot de grootste in België. Albrecht en Ernest van Caloen, die het plan tekenden met hulp van hun privéleraar, zetten de bezoeker een paar keer op het verkeerde been. Maar voor één keer is verdwalen helemaal niet erg. Neen, het is zelfs plezant.

Het kasteel van Loppem kan bezocht worden vanaf maart op dinsdag t.e.m. zaterdag van 14.00 – 18.00 uur. De doolhof is open vanaf april op woensdag en in het weekend. Het park is alle dagen vrij toegankelijk.

Voor meer info omtrent bezoekuren en toegangsprijzen kan je terecht op de website.

*De familie van Caloen betrok ook nog een woning aan de Dijver in Brugge. Daar is nu het Europacollega gevestigd.

Hartelijk dank aan de heer Maxim Serlez voor de rondleiding!

Interessant? Lees ook het artikel over de priorij van Bethanië en de abdij van Zevenkerken

Bron: van Caloen, Véronique, Johan Braet en Katrien Hebbelinck. Het Kasteel Van Loppem. Stichting Kunstboek, 2009.

Bieke De Clercq

Hallo! Ik ben Bieke De Clercq, freelance schrijver, stilist én auteur van LifeStyleTalks. Heb je een vraag? Vul het contactformulier in of stuur een e-mail. Have fun exploring LifeStyleTalks!

4 Comments
    1. Dag Ellen! Wat fijn om te lezen dat je 20 jaar in Loppem hebt gewoond! Loppem en het kasteel hebben dus geen geheimen meer voor jou 🙂 Het doet me plezier dat je het artikel leuk vond. Dank je! Mvg Bieke

  1. Dank je wel Roger voor de mooie woorden! Ik doe mijn best 🙂 Nog een fijne dag gewenst! 🙂 Hartelijke groeten, Bieke

Leave a Reply

Your email address will not be published.

X

Paswoord vergeten?

Word lid

Nieuw paswoord aanvragen
Geef je e-mail adres in. Een nieuw paswoord wordt naar je mailbox gestuurd.

88 Shares
Share88
Tweet
Share