Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge

De Priorij Onze-Lieve-Vrouw van Bethanië

Sober en groots tegelijk. Dat is de beste beschrijving voor de Priorij Onze-Lieve-Vrouw van Bethanië.  En met opvallend veel gelijkenissen met de abdij van Zevenkerken. En dat is niet toevallig.

In 1910 ontvangt de abdij van Zevenkerken een pauselijke uitnodiging om monniken uit te zenden naar Katanga, het toenmalige Belgisch Congo. Prior Dom Théodore Nève, die later Dom Gérard van Caloen zal opvolgen als abt, neemt de uitdaging aan en datzelfde jaar vertrekken de eerste monniken. Maar Dom Nève denkt ook na over vrouwelijke missionarissen die instaan voor onderwijs en verzorging. Zo rijst de idee om een vrouwenklooster te stichten. Maar de Groote Oorlog stelt noodgedwongen zijn plannen uit.

In 1918 wordt in de abdij van Zevenkerken een oorlogsziekenhuis ingericht. Vrouwelijke vrijwilligers verzorgen de gewonde soldaten, waaronder Marie-Paule Blomme, zuster van de latere burgemeester Henri Blomme en Anne Marie van Caloen, dochter van de Loppemse burgemeester Albert van Caloen. Dom Nève kan beide jonge vrouwen overtuigen voor een roeping als moniale-apostel. 

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
De Priorij van Bethanië – Copyright LifeStyleTalks

Niet veel later, in 1921, wordt de eerste gemeenschap van Benedictinessen opgericht. De zeven zusters worden na hun vorming in Angers, Frankrijk ondergebracht in het kasteeltje van Lisbona. Ook wel Klein Bethanië genoemd.

Marie-Paule Blomme wordt verkozen tot priorin, wat zo blijft tot haar overlijden in 1944. Eén jaar later worden de eerste zusters uitgezonden naar Congo, Likasi in de provincie Katanga. Ondertussen breidt de gemeenschap sterk uit. De formule van kloosterleven en missionering slaat aan. En van over heel Europa sluiten jonge vrouwen zich aan. Op een bepaald ogenblik telt de congregatie 120 zusters van veertien verschillende nationaliteiten.

Sterke gelijkenissen met de abdij van Zevenkerken

Om tegemoet te komen aan het nijpend plaatsgebrek geeft Dom Nève in 1924 opdracht tot de bouw van een nieuw klooster, de Priorij van Bethanië. Daarvoor doet hij een beroep op Joseph Viérin, de Brugse architect die ook de abdij van Zevenkerken afwerkte. De gronden, zo’n 21 hectare, worden geschonken door Albert van Caloen. En ook de familie van Ockerhout financiert het bouwproject dat zich in vijf fases realiseert tussen 1924 en 1957.

Net als in het bouwplan van de abdij respecteert Viérin ook hier het Middeleeuwse kloosterwezen. Of vier kloostergangen rondom een vierkante binnentuin die de verschillende vleugels van het klooster verbinden, waaronder de kerk, de kapittelzaal, de bibliotheek, de refter en het gastenkwartier. Alleen de boerderij staat los van het complex. (De priorij was immers zelfbedruipend. Zo beschikten de zusters over een veestapel en hadden ze mensen in dienst die op de hoeve verbleven.) Ook de rozerode bakstenen en de wisselende versiering in het metselwerk zijn hetzelfde als de abdij.

Ora et labora

Hoewel de Priorij van Bethanië gesticht is vanuit de abdij van Zevenkerken heeft ze altijd onafhankelijk kunnen functioneren. Sinds 2008 is zuster Hannah Van Quakebeke priorin. Vorig jaar werd ze door de gemeenschap herkozen voor een periode van negen jaar. De muzieklerares trad in 1994 in, waar ze na het afleggen van de tijdelijke professie₁ filosofie studeerde aan het Grootseminarie in Brugge. Na de eeuwige professie₂  vatte ze de studies theologie aan in Rome om er begin 2009 te doctoreren in de monastieke theologie. Ondertussen brengt ze ook nog één jaar door bij de zusters in Brazilië. Vandaag leven er in de priorij nog acht zusters volgens de Regel van Benedictus.

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
De Huiskapel – Copyright vzw Priorij Bethanië

Dat houdt in dat de benedictinessen kiezen voor een gemeenschapsleven, een gebedsleven en een leven in gehoorzaamheid aan de regel van Benedictus, alsook aan de beslissingen van de priorin. Ook al neemt zij de meeste beslissingen niet alleen, maar gesteund door een raad en meestal in overleg met de gemeenschap. De zusters hebben geen persoonlijke bezittingen, maar bezitten naar het voorbeeld van de eerste christenen alles gemeenschappelijk.

Door de gelofte van stabiliteit verbinden de zusters zich tot aan hun dood aan hun gemeenschap, Bethanië. Door hun beschikbaarheid tot zending, wat de missionaire kant is van hun leven, kunnen ze uitgezonden worden en bijvoorbeeld drie maanden in Congo of zes maanden in Amazonïe verblijven. Enkel om ernstige redenen verandert een zuster van gemeenschap. Zoals eind jaren zestig, toen op vraag van Monseigneur Desmet het Nederlands als voertaal wordt ingevoerd. Voor heel wat Franstalige zusters bleek dat een onmogelijke opgave. Daarom wordt in Rixensart het Monastère de l ’Alliance gesticht alsook een kleinere priorij in de voormalige pastorie van Bossut voor de oudere zusters.

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
Kovelzaal – Copyright vzw Priorij Bethanië

Eten doen de zusters in stilte, terwijl de nieuwsberichten of een boek wordt voorgelezen.  Op zon- en feestdagen is er soms muziek. En in het weekend mogen de zusters tijdens het avondmaal praten. Elke dag komen ze vijf keer samen in de huiskapel om gezamenlijk te bidden. Maar niet zonder eerst in de kovelzaal₃ een gebedsmantel aan te trekken. Maar ook arbeid is een essentieel aspect. ‘Ora et Labora’ of ‘Bid en werk’ blijkt ook duidelijk uit de naam van de priorij. Zo is Bethanië volgens het evangelie een klein dorp vlak bij Jeruzalem. Jezus ging er graag op bezoek omdat zijn vrienden Lazarus en zijn zussen Maria en Martha er woonden. Maria was de biddende, luisterende gelovige terwijl Martha de werkende gelovige was.

Meisjesinternaat en gastenverblijf

En die arbeid vertaalt zich onder meer in het zorgzaam omgaan met de mens. Zo is sinds 1969 het meisjesinternaat van de abdijschool van Zevenkerken ondergebracht in de priorij. Wat begon met een kostschool voor een negental meisjes is intussen uitgegroeid tot een verblijf voor 115 leerlingen tussen twaalf en achttien jaar. De leerlingen arriveren op maandagmorgen om de vrijdagavond te vertrekken.

’s Morgens en ’s avonds eten de internen in de grote refter die vroeger gebruikt werd door de zusters. Het twee verdiepingen hoge gebouw werd in 1948 bijgebouwd recht tegenover de kerk. Volgens de traditie wordt hiermee de tafel van de Heer symbolisch verlengd door de tafel van de monialen.

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
Refter – Copyright LifeStyleTalks

Lange tijd namen drie zusters de begeleiding op zich, maar vandaag wordt deze taak ingevuld door acht opvoedsters. De kamers van de internen bevinden zich op de tweede verdieping van het klooster en in de voormalige boerderij, waar de oudste studenten verblijven. De eerste tot de derde graad maakt hun huiswerk in de studiezaal. Vanaf het vierde middelbaar studeren de meisjes op de kamer.

Maar ook studenten die een stille plek zoeken om te blokken, of iedereen die nood heeft aan rust en bezinning kan terecht bij de zusters Benedictinessen. Zo is er een apart gastenkwartier ingericht in de oudste vleugel waar de gasten beschikken over een één- of tweepersoonskamer, een refter en een living. Hier zijn nog de originele mozaïekvloeren uit 1924 aanwezig. In de onthaalruimte werd met behulp van mozaïeken steentjes versieringen en Latijnse woorden in de vloer geïncorporeerd.   ‘Corda voces opera’ vind ik de mooiste, wat zoveel betekent als ‘Moge alles nieuw zijn in ons hart, onze stem en in alles wat we doen.’₄

 

Stichtingsboom

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
Copyright LifeStyleTalks

Ook stichtten de zusters talrijke kloosters, missieposten, scholen en ziekenposten, in Algerije, Congo, Portugal, Israël, Brazilië, Angola en Tsjaad. De stichtingsboom toont de verwezenlijkingen van de zusters. Apostolische congregaties zetten vandaag het werk van de zusters verder. De merkwaardige combinatie van tegelijk zuster en missionaris  – monialen waren doorgaans slotzusters die geen contact hadden met de buitenwereld-  gaat terug op de stichter van de abdij van Zevenkerken, Dom Gérard van Caloen, die een vurig aanhanger was van het ideaal.

Neoromaans

De kerk, net zoals het klooster, werd gebouwd in neo-Romaanse stijl. Voor het ontwerp van de kerk inspireerde Joseph Viérin zich op de basilieken van Rome (San lorenzo-buiten-de-muren) en Firenze (San Miniato). Opvallend is de soberheid en grootsheid. De achthoekige lantaarntoren met de per drie gekoppelde rondboogvensters is identiek aan deze van Zevenkerken. De rondboog is typisch neoromaans, net als de vier grote bakstenen triomfarcaden rond het altaar.

Copyright LifeStyleTalks

Oorspronkelijk waren aan beide zijden van het voorportaal twee torens voorzien, maar die zijn er nooit gekomen wegens het dure kostenplaatje. Viérin dacht werkelijk aan alles. Zo is de kerk gebouwd volgens de wiskundige verhouding van de ‘Gulden snede’₅ vertrekkend van het altaar.

Het altaar rust op een zwart marmeren voet en is gemaakt uit één stuk. Voor het hoofdaltaar werd reseda of een zeldzaam groen marmer gebruikt. Het vierzijdig tentdak boven het altaar, wat ook te zien is in de Sint-Pietersbasiliek in Rome en de abdij van Zevenkerken, rust op wit marmeren steunbalken waarop pauwen te zien zijn als symbool van de verrijzenis en de eeuwigheid.

Indrukwekkende Kastelen En Abdijen Rond Brugge - De Priorij van Bethanië - LifeStyleTalks
Het tabernakel – Copyright LifeStyleTalks

De 2 zijaltaren zijn toegewijd aan de heilige Benedictus en zijn zus de heilige Scholastica. Op het tweede, symmetrisch geplaatste zijaltaar staat het kostbaarste stuk van de kerk, het tabernakel.₆ Het prachtige sacramentshuis is versierd met groene malachiet₇, ivoor en Chinees lakwerk. Zoals het altaar, heeft ook het tabernakel een tent wat symbool staat voor Gods verblijf tussen de mensen. En zoals in talrijke Belgische kloosters zijn ook hier glasramen te zien van de bekende Brugse glazenier, Michel Martens. De partij ramen in de publieke kerk beeldt de schepping van de wereld uit. Kleurrijker zijn de glas-in-loodramen aan de oostzijde, ze stellen vaandels en wimpels voor ter ere van Maria.

Vroeger werden de zusters afgeschermd van de kerkgangers. Zij woonden de kerkdiensten bij vanuit het eenvoudig maar mooi eikenhouten koorgestoelte. Eikenhout afkomstig uit Slavonië, Kroatië. De zieke zusters woonden de mis bij vanuit de verwarmde tribune. Ook de priester had een eigen sacristie en mocht niet binnen in het klooster.

Vandaag worden de gebeds- en eucharistievieringen niet langer in de kerk gehouden maar in de huiskapel. De warme, intieme sfeer van de kapel is een groot contrast met de sobere, imposante kerk. De kapel  was oorspronkelijk de kapittelzaal waar de zusters hun vergaderingen hielden.

Harmonie en stilte

Een goede architect zorgt ervoor dat zijn project perfect aansluit bij de omgeving. En dat is exact wat Joseph Viérin heeft gedaan. Het klooster van Bethanië is niet alleen een architecturaal hoogstandje, het is ook gesitueerd in een schitterend parkdomein met vijver. Met de stilte als bestemming. Wie (opnieuw) de waarde van stilte, gebed en bezinning wil leren kennen, is welkom in de Priorij Onze-Lieve-Vrouw van Bethanië. Reserveren voor een individueel of groepsverblijf kan via e-mail, hoewel een telefoontje wordt gewaardeerd. Ook is er de mogelijkheid om een rondleiding te boeken.

Hartelijk dank aan mevrouw Brigitte Vrielynck voor de rondleiding! 

₁ Tijdelijke professie: of de tijdelijke geloften. Door de tijdelijke geloften wordt men voorlopig opgenomen in de gemeenschap voor een periode van drie jaar.

₂ Eeuwige professie: minimaal drie jaar na het afleggen van de tijdelijke geloften kan men de eeuwige geloften afleggen. Hierdoor wordt men permanent lid van de gemeenschap.

₃ In de kovelzaal hangen de gebedsmantels. Een kovel is synoniem voor een gebedsmantel.

₄ ‘Corda voces opera’ is een vers uit de hymne ‘het Feest van Corpus Christi‘ geschreven door de Italiaanse filosoof en theoloog Thomas Van Aquino voor Sacramentsdag. Sacramentsdag is het rooms-katholieke hoogfeest dat de werkelijke tegenwoordigheid van Christus in de eucharistie centraal stelt. In de meeste katholieke landen wordt het gevierd op de tweede donderdag na Pinksteren.

₅ De Gulden snede: de ideale verhoudingen van ca. 5 op 8 gebaseerd op het menselijk lichaam. Bij de gulden snede verhoudt het grootste van de twee delen zich tot het kleinste, zoals het gehele lijnstuk zich verhoudt tot het grootste. (cfr. Leonardo da Vinci)

₆ In de Katholieke Kerk is een tabernakel (ook wel sacramentshuis genoemd) een versierde kluis  waarin het Heilig Sacrament (of de geconsacreerde hosties) bewaard wordt. Het tabernakel moet binnenin wit zijn en komt uit het Latijn wat hut of tent betekent.

₇ Malachiet: een steen gevormd op basis van kopererts afkomstig uit Congo-Kinshasa in de provincie Katanga

Interessant? Ontdek ook de abdij van Zevenkerken en het kasteel van Loppem.

 

Bieke De Clercq

Hallo! Ik ben Bieke De Clercq, freelance schrijver, stilist én auteur van LifeStyleTalks. Heb je een vraag? Vul het contactformulier in of stuur een e-mail. Have fun exploring LifeStyleTalks!

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.

X

Paswoord vergeten?

Word lid

Nieuw paswoord aanvragen
Geef je e-mail adres in. Een nieuw paswoord wordt naar je mailbox gestuurd.

103 Shares
Share103
Tweet
Share